የዲጂታል ዜናዎች ዕምብርት

የቀይ ባህር አዲስ ሰንሰለት፦ የፕሬዝዳንት ኢሳያስ ድንገተኛ የካይሮ ጉብኝት እና የአፍሪካ ቀንድ እጣ ፈንታ

በአፍሪካ ቀንድ እና በመካከለኛው ምስራቅ መካከል ያለው የፖለቲካ የሃይል ሚዛን አዲስ መልክ እየያዘ መሆኑን የሚያሳይ ሌላ ትልቅ ዲፕሎማሲያዊ ክስተት በካይሮ ተመዝግቧል። የኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ለሶስት ቀናት የሚቆይ ይፋዊ የስራ ጉብኝት ለማድረግ እሁድ ግንቦት 30 ቀን 2018 ዓ.ም. ግብፅ ገብተዋል። ይህ ጉብኝት በተለይ ትኩረት የሳበው ፕሬዝዳንቱ በተያዘው የፈረንጆች ዓመት ወደ ካይሮ ሲያመሩ ይህ ለሁለተኛ ጊዜ በመሆኑ ነው። ይህም በአስመራ እና በካይሮ መካከል ያለው ስትራቴጂያዊ ወዳጅነት ተራ የሁለትዮሽ ግንኙነት ሳይሆን፥ ፈጣን እና መዋቅራዊ ለውጥ እያስተናገደ ላለው የቀጠናው ፖለቲካ ምላሽ ለመስጠት የተወጠነ ጥብቅ ጥምረት መሆኑን ያሳያል። የሁለቱ ሀገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች እና ከፍተኛ የደህንነት ባለስልጣናት በተገኙበት በዚህ ስብሰባ ላይ፥ የውይይቱ ዋነኛ አጀንዳዎች የቀይ ባህር ደህንነት፣ የአፍሪካ ቀንድ አለመረጋጋት እና በመካከለኛው ምስራቅ እየታዩ ያሉ መጠነ-ሰፊ ውጥረቶች መሆናቸውን የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስትር ይፋ አድርገዋል። የፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ የካይሮ ጉብኝት ካለፈው ዓመት ጀምሮ በቀጠናው ከተቀረጸው አዲስ የፖለቲካ ካርታ ተነጥሎ የሚታይ አይደለም። ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችውን የመግባቢያ ስምምነት ተከትሎ፥ በአፍሪካ ቀንድ አዳዲስ ዲፕሎማሲያዊ ሰንሰለቶች መፈጠራቸው ይታወሳል። ካለፈው ዓመት ጥቅምት ወር ጀምሮ ግብፅ፣ ኤርትራ እና ሶማሊያ በጋራ በመሆን የመሰረቱት "የሶስትዮሽ ጥምረት" በቀጠናው ላይ አዲስ የሃይል አሰላለፍ ፈጥሯል። የዚህ ጥምረት መሪ ተዋናይ የሆነችው ግብፅ፥ ባለፉት ወራት ከሶማሊያ ጋር የጦርነቱ መከላከያ ስምምነት በመፈራረም ወታደራዊ ቁሳቁሶችን እና ባለሙያዎችን ወደ ሞቃዲሾ ስታዘዋውር ቆይታለች። አሁን ደግሞ ፕሬዝዳንት አብዱልፈታህ ኤልሲሲ ከኤርትራው መሪ ጋር የሚያደርጉት ተከታታይ ምክክር፥ ይህንን የጋራ ግንባር ይበልጥ ለማጠናከር እና በኢትዮጵያ ላይ የሚደረገውን ዲፕሎማሲያዊ ጫና ከፍ ለማድረግ ያለመ እንደሆነ የፖለቲካ ተንታኞች ይስማማሉ። ለካይሮ ብሄራዊ ደህንነት ዋነኛ ስጋት የሆነው የታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ (ህግግ) የውሃ ሙሌት ውዝግብ አሁንም የግብፅ የውጭ ፖሊሲ ዋና ማጠንጠኛ ነው። ግብፅ ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን የውሃ ፍጥጫ ለማሸነፍ በአፍሪካ ቀንድ ዙሪያ ያሉትን ሀገራት በወዳጅነት መያዝ ስትራቴጂያዊ ምርጫዋ አድርጋዋለች። ፕሬዝዳንት ኢሳያስ በጥቅምት ወር በካይሮ ባደረጉት የአምስት ቀናት ጉብኝት ወቅት፥ ፕሬዝዳንት ኤልሲሲ "ግብፅ የኤርትራን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት ለመደገፍ ሙሉ በሙሉ ቁርጠኛ ናት" ማለታቸው የዚሁ ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ዋስትና ማሳያ ነበር። በሌላ በኩል በአሁኑ ወቅት በመካከለኛው ምስራቅ እና በቀይ ባህር ላይ እየታየ ያለው አለመረጋጋት የሁለቱንም ሀገራት የኢኮኖሚ እና የደህንነት ጥቅም የሚነካ ሆኗል። የኤርትራ ረጅም የባህር ጠረፍ እና የግብፅ የሱዌዝ ካናል ይዞታ፥ ሁለቱም ሀገራት በቀይ ባህር የንግድ መስመር ላይ ያላቸውን ድርሻ ከፍ ያደርገዋል። በመሆኑም በዚህ ቀጠና ላይ የሚቃጣውን ማንኛውንም የውጭ ሃይል ተፅዕኖ ለመከላከል የጋራ መከላከያ ስልቶችን መቅረፅ የዚህ ስብሰባ ሌላው አንገብጋቢ አጀንዳ ነው። ይህ ስብሰባ የሁለቱን ሀገራት የቆየ ግንኙነት ማደስ ብቻ ሳይሆን፥ በአፍሪካ ቀንድ እየተባባሰ ለመጣው የዲፕሎማሲ ፍጥጫ አዲስ ምዕራፍ ሊከፍት ይችላል። የካይሮው ስብሰባ ውጤት በቀጠናው ላይ ሰላምን ያሰፍናል ወይስ የሃይል አሰላለፉን ወደ ከፋ ግጭት ያመራል? የሚለው ጉዳይ በሚቀጥሉት ወራት የሚታይ ይሆናል።