ከይር ታይምስ

የዲጂታል ዜና እምብርት

ኬንያ ከኢትዮጵያ የምታስገባውን የኤሌክትሪክ ኃይል በእጥፍ ልታሳድግ መኾኑ ተገለጠ

ኬንያ ከኢትዮጵያ የምታስገባውን የኤሌክትሪክ ኃይል መጠን አሁን ካለበት 200 ሜጋ ዋት ወደ 400 ሜጋ ዋት በማሳደግ በእጥፍ ለመጨመር መወሰኗን የአገሪቱ የኢነርጂ ዘርፍ የዜና ምንጮች በስፋት ዘገቡ። ይህ ይፋ የተደረገው የሃይል መጠን ጭማሪ መጪው ታኅሳስ 2026 ዓ.ም ጀምሮ ተግባራዊ እንደሚደረግ የተመለከተ ሲሆን፥ ውሳኔው በአፍሪካ ቀጠናዊ የኮሪደር ትስስር እና በምስራቅ አፍሪካ የሃይል ገበያ (East African Power Pool) ላይ ትልቅ ዲፕሎማሲያዊ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ እንዳለው ተነግሯል። እንደ ዘገባዎቹ ማብራሪያ፥ ኬንያ ይህንን የኃይል መጠን በእጥፍ ለመጨመር የወሰነችው በአገሪቱ ውስጥ እየታየ ካለው ፈጣን የኢንዱስትሪዎች መስፋፋት እና የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች (EVs) ቁጥር መጨመር ጋር ተያይዞ የመጣውን ከፍተኛ የኃይል ፍላጎት ለማሟላት ነው። በተለይም በኬንያ ዋና ዋና ከተሞች የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የባትሪ መሙያ ጣቢያዎች በከፍተኛ ፍጥነት በመስፋፋታቸው ምክንያት የሃገር ውስጥ የኮንሰምፕሽን መጠን በከፍተኛ ሁኔታ አድጓል። የኬንያ ኃይል ኩባንያ (Kenya Power) እንደገለጸው፥ ከኢቪ (EV) ቻርጂንግ ጣቢያዎች የሚገኘው ወርሃዊ ገቢ በከፍተኛ ፍጥነት ማደጉ አገሪቱ ወደ አረንጓዴ ኢነርጂ የምታደርገውን ሽግግር የሚያሳይ ሲሆን፥ ይህንን ፍላጎት በአስተማማኝ ሁኔታ ለመደገፍ የኢትዮጵያ ታዳሽ ኃይል ዋነኛ አማራጭ ሆኗል።   ሁለቱ ሃገራት ከዚህ ቀደም የተፈራረሙት የ25 ዓመታት የኃይል ግዢ ስምምነት (Power Purchase Agreement) መጀመሪያ ላይ ለአንደኛዎቹ ሦስት ዓመታት 200 ሜጋ ዋት፣ ከዚያም ወደ 400 ሜጋ ዋት ከፍ እንዲል የሚደነግግ ነበር። ይሁን እንጂ ኬንያ እያጋጠማት ያለውን የኃይል እጥረት ለመቅረፍ እና የብሔራዊ ግሪድ (National Grid) መረጋጋትን ለመጠበቅ ሲባል አቅርቦቱ በፍጥነት እንዲጨምር ፍላጎት አሳይታለች።   ይህ በሁለቱ ሃገራት መካከል የተዘረጋው የ1,045 ኪሎ ሜትር የከፍተኛ ቮልቴጅ ቀጥተኛ መስመር (HVDC) የኤሌክትሪክ ማስተላለፊያ ኮሪደር፥ በቢሊዮን ዶላር የሚቆጠር ወጪ የተደረገበትና በዓለም ባንክ እንዲሁም በአፍሪካ ልማት ባንክ የተደገፈ ስትራቴጂካዊ መሠረተ ልማት ነው። መስመሩ ከኢትዮጵያ ወላይታ ሶዶ ተነስቶ በኬንያ ሱስዋ (Suswa) የኃይል ማከፋፈያ ጣቢያ የሚደመደም ሲሆን፥ እስከ 2,000 ሜጋ ዋት የመሸከም አቅም እንዳለው ይታወቃል።   ይህ የኃይል ሽያጭ ዕድገት ለሁለቱም አገራት ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታዎችን ያስገኝል ተብሏል። ለኬንያ፥ በአነስተኛ ዋጋና ለአካባቢ ተስማሚ በሆነ መንገድ አስተማማኝ የንጹሕ ኃይል አቅርቦት እንድታገኝ የሚያስችላት ሲሆን፥ ቀደም ባሉት ዓመታት ብቻ ከኢትዮጵያ በምታስገባው ኃይል ሳቢያ በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር ወጪ ማዳን መቻሏ ተገልጧል። ለኢትዮጵያ በበኩሉ፥ በአሁኑ ወቅት የኃይል ማመንጨት አቅሟን ወደ 9,800 ሜጋ ዋት እያሳደገች ባለችበት ወቅት፥ ይህ ስምምነት የውጭ ምንዛሬ ግኝቷን በከፍተኛ ደረጃ የሚያሳድግላት ከመሆኑም በላይ አገሪቱ በምስራቅ አፍሪካ ያላትን የኢኮኖሚና የጂኦፖለቲካ ተፅዕኖ ይበልጥ ያጠናክረዋል። ስምምነቱ በቀጣይ ታንዛኒያን ጨምሮ ሌሎች የጎረቤት አገራትን በኃይል ትስስር ለማስተሳሰር ለታቀደው ቀጠናዊ ውህደት ትልቅ ማሳያ ተደርጎ ተወስዷል።