የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምክክር ኮሚሽን ለቀጣዩ ሀገራዊ ውይይት መነሻ የሚሆኑ ዋና ዋና አጀንዳዎችን ይፋ አደረገ

ለትውልዶች የዘለቁትን መዋቅራዊ እና ፖለቲካዊ አለመረጋጋቶች ለመፍታት በሚደረገው ጥረት ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ ተብሎ በተጠቀሰ ክንውን፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምክክር ኮሚሽን (ኢብምኮ) በቀጣዩ ሀገራዊ የምክክር መድረክ ላይ ውይይት የሚደረግባቸውን የመጨረሻ አጀንዳዎች ይፋ አድርጓል። በዋና ከተማዋ በተሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ የኮሚሽኑ ኃላፊዎች እንደገለጹት፣ ስምንት ዋና ዋና ክፍሎች ያሉት ይህ አጀንዳ የተቀረጸው በሀገሪቱ ያሉትን ስር የሰደዱ ታሪካዊ እና ህገ-መንግስታዊ ቅራኔዎችን በስርዓት ለመፍታት ታስቦ ነው። ይህ ማስታወቂያ ባለፉት ዓመታት በመላ ሀገሪቱ ሲካሄድ የነበረው መረጃ የማሰባሰብ ምዕራፍ አብቅቶ፣ ወደ መደበኛው እና በሽምግልና ወደሚመራው የውይይት ምዕራፍ መሸጋገሩን ያበስራል። ለፖለቲካዊ መፍትሔ የተቀረጸ መዋቅራዊ ማዕቀፍ የኮሚሽኑ አጀንዳ የኢትዮጵያን ውስብስብ የፖለቲካ ውዝግቦች በተደራጀ መልኩ ለመወያየት የሚያስችል ምደባ ፈጥሯል። በጋዜጣዊ መግለጫው ላይ ይፋ በተደረገው መነሻ መሰረት፣ በሀገራዊ መድረኩ ላይ ትኩረት የሚሰጣቸው ስምንቱ መሰረታዊ አጀንዳዎች የሚከተሉት ናቸው፦ የሀገር ግንባታ ጉዳይ፦ በብሔራዊ ማንነት፣ በታሪካዊ ትረካዎች እና በኢትዮጵያ ሀገረ-መንግስት መነሻ እሴቶች ዙሪያ የሚደረጉ ውይይቶች። የመንግስት አወቃቀርና ስርዓት ጉዳይ፦ በህገ-መንግስታዊ አስተዳደር፣ አሁን ባለው የፌዴራሊዝም መዋቅር እና በስልጣን ክፍፍል ስልቶች ላይ የሚደረግ አጠቃላይ ግምገማ። የፌዴራል ከተሞች ሁኔታ፦ ስለ አዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ከተሞች ልዩ አስተዳደራዊ፣ ህገ-መንግስታዊ እና ኢኮኖሚያዊ ስልጣን (ወሰን) የሚደረጉ ውይይቶች። የሃይማኖት ጉዳዮች፦ በሃይማኖቶች መካከል ያለውን ግንኙነት ማጠናከር እና በመንግስትና በሃይማኖት ተቋማት መካከል ያለውን መስተጋብር መፈተሽ። የተቋማት ግንባታ፣ የህግ የበላይነት እና ሰብአዊ መብቶች፦ የዳኝነት አካሉን ነጻነት ለማረጋገጥ፣ ህገ-መንግስታዊነትን ለማስፈን እና መሰረታዊ የሰብአዊ መብቶችን ለመጠበቅ የሚያስችሉ ስልቶች። ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች፦ ፍትሃዊ እድገትን ታሳቢ ያደረጉ ማክሮ-ኢኮኖሚያዊ ፖሊሲዎች፣ በተለይም በገበሬው እና በአርብቶ አደሩ ማህበረሰብ ኑሮ ላይ ያተኮሩ መፍትሔዎች። ሙስና እና የመልካም አስተዳደር ጉዳዮች፦ በመንግስት ዘርፍ ግልጽነትን ለማስፈን፣ መዋቅራዊ ሙስናን ለመዋጋት እና የህዝብን አመኔታ ለመመለስ የሚረዱ ስርአታዊ ማሻሻያዎች። የሰላም ግንባታ፦ ዘላቂ እና የረጅም ጊዜ ግጭት መፍቻ እንዲሁም ሀገራዊ እርቅ ማውረጃ ማዕቀፎችን መዘርጋት። የተቋማዊ ተቀባይነት ፈተናዎች እና ከፊታቸው ያሉ ጋሬጣዎች ኮሚሽነሮቹ በሰጡት መግለጫ እንዳመለከቱት፣ እነዚህ አጀንዳዎች የተቀነባበሩት በመላ ሀገሪቱ ከ1,200 በላይ ወረዳዎች ከተደረጉ የመሠረታዊ ማህበረሰብ ክፍሎች ምክክሮች በተገኙ ግብዓቶች ላይ ተመስርቶ ነው። የተለያዩ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶችን፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችን እና የሀገር ሽማግሌዎችን በማሳተፍ፣ ኮሚሽኑ ከገዢው አስተዳደር የተለየ እና ነጻ የሆነ ህዝባዊ ውክልና ለመፍጠር እየሞከረ ይገኛል። ይሁን እንጂ፣ ይህ ማዕቀፍ እጅግ በፖለቲካ በተከፋፈለ ሁኔታ ውስጥ ከባድ ፈተናዎች ከፊቱ ይጠብቁታል። እንደ ቻርተርድ የፌዴራል ከተሞች ህጋዊ ሁኔታ እና የፌዴራል ስርዓቱ ዋና መዋቅር ያሉ አወዛጋቢ ጉዳዮችን በአጀንዳነት ማካተቱ፣ ኮሚሽኑ ከፍተኛ ፍጥጫ ያለባቸውን አርእስቶች ለመጋፈጥ ያለውን ዝግጁነት ያሳያል። ምክክሩ ዘላቂ የፖለቲካ መፍትሔ እንዲያመጣ ከተፈለገ፣ ኮሚሽኑ እስካሁን ሂደቱን በጥርጣሬ የሚመለከቱ ቁልፍ የተቃዋሚ ኃይሎችን እና የታጠቁ ቡድኖችን ክፍተት መሙላት ይኖርበታል። እነዚህ ስምንት አጀንዳዎች ወደ አስገዳጅ ፖሊሲ ያመራሉ ወይስ ወደ ተጨማሪ የፖለቲካ መቀናቆር ይሸጋገራሉ የሚለው ጉዳይ፣ በመጨረሻም የሁሉንም ዋና ዋና ባለድርሻ አካላት ሰፊ ተሳትፎ እና የማይናወጥ የፖለቲካ ቁርጠኝነት በማግኘት ላይ የተመሰረተ ይሆናል።